Text Size

Sloboda u svijetu 2015: Odbacivanje demokratije – Povratak gvozdene pesnice

Printer-friendly versionPrinter-friendly versionSend by emailSend by email

Sloboda u svijetu 2015 (Freedom in the World 2015), godišnji izvještaj američke organizacije Freedom House o stanju političkih prava i građanskih sloboda u svijetu, od 195 država obuhvaćenih u izvještaju, 89 (46 odsto) rangira kao Slobodne, 55. država (28%) imaju status Djelimično slobodinih, dok 51. država (26%) pripada grupi Neslobodnih država.

Mapa slobode u svijetu za 2015. godinu (preuzeto sa sajta Freedom House)Mapa slobode u svijetu za 2015. godinu (preuzeto sa sajta Freedom House)

Prema izvještaju, sve agresivnije taktike autoritarnih režima i porast terorističkih napada doprinjeli su zabrinjavajućem padu slobode u svijetu u 2014. godini, devetoj godini zaredom u kojoj je registriran ukupni pad slobode. Nastavljajući trend iz zadnjih nekoliko godina, najveće nazadovanje registrirano je u oblasti slobode izražavanja, građanskog društva i vladavine prava.

“Prihvatanje demokratije kao dominantnog oblika vladavine u svijetu - kao i međunarodnog sistema zasnovanog na demokratskim idealima - suočava se sa najvećom prijetnjom u zadnjih 25 godina. Sve do nedavno, većina autoritarnih režima su tvrdili da poštuju međunarodne ugovore i deklarativno su se zalagali za norme konkurentnih izbora i ljudskih prava. Danas stoje na poziciji koja brani superiornost nečega što možemo svesti na jednopartijsku vladavinu, i pokušavaju da odbace ograničenja koja pred njih postavljaju osnovna diplomatska načela”, izjavio je Arch Puddington, potpredsjednik za istražiavanja u Freedom House-u.

U regionu Zapadnog Balkana (OneWorldSEE.org nastavlja da pokriva i Hrvatsku, uprkos činjenici da je ona punopravna članica Evropske Unije), Hrvatska sa skorom 1 u oblasti političkih prava (PP) i 2 u oblasti građanskih sloboda (GS), Crna Gora (3PP, 2GS) i Srbija (2PP, 2GS) rangirane su u grupi Slobodnih država. Albanija (3PP, 3GS), Bosna i Hercegovina (4PP, 3GS), Kosovo (4PP, 4GS) i Makedonija (4PP, 3GS) smještene su među Djelimično Slobodne države.

Izvještaj bilježi da je ocjena u oblasti političkih prava za Bosnu i Hercegovinu pala sa 3 na 4 zato što je vlast uvelike ignorisala veliki građanski pokret koji je početkom 2014. godine protestvovao protiv korupcije i zahtjevao reforme, a takođe je uglavnom bila gluha za pitanja koja tište stanovništvo. U Kosovu, ocjena za politička prava poboljšana je sa 5 na 4 zbog razmjerno uspješnih izbora održanih prošlog juna, kao i ugovora suprotstavljenih stranaka o koalicionoj vladi. U Makedoniji, ocjena za politička prava pogoršana je sa 3 na 4 zbog ozbiljnih problema tokom opštih izbora održanih u aprilu i sa njima povezanim bojkotom opozicije.

Jedna od evropskih država koja je poimenično pomenuta u izvještaju je Mađarska, gdje su parlamentarni i lokalni izbori pokazali do kojeg su stepena nedavne zakonodavnje i druge promjene pomjerile pravila igre u korist vladajućeg Fidesza. Izvještaj dodaje da Fidesz koristi obnovljenu supervećinu u parlamentu kako bi transformirao državne institucije, uz skoro nikakvo suprotstavljenje razjedinjene i slabe opozicije.


Turska se još više udaljila od demokratskih normi. Dugogodišnji premijer Recep Tayyip Erdoğan preuzeo je predsjedničku poziciju i nadgleda vladine pokušaje za prikrivanje korupcijskih slučajeva u koje su umješani njegovi saveznici i saradnici. Mediji i pravosuđe suočili su sa većim miješanjem izvršne i zakonodavne vlasti, uključujući i seriju racija i hapšenja čiji su cilj bile redakcije povezane sa Erdoganovim političkim protivnicima.

Izvještaj je izdvojio terorizam i njegov uticaj na slobodu u 2014. godini. Od Zapadne Afrike, preko Bliskog Istoka i Južne Azije, radikalne džihadističke snage postavljaju izazove vladama i stanovništvu. Oni imaju razarujući uticaj na države kakve su Irak, Sirija, Pakistan i Nigerija, masakrima pripadnika snaga sigurnosti i civila, uzimanja stranih državljana za taoce, i ubijanjem i porobljavanjem vjerskih manjina, uključujući i Muslimane koje smatraju apostatima.

Među državama i teritorijama koje su označene kao Neslobodne, 12 je dobilo najgoru moguću ocjenu 7 i na polju političkih prava i na polju građanskih sloboda. Najgore od najgorih su Centralnoafrička Republika, Ekvatorijalna Gvineja, Eritreja, Sjeverna Koreja, Saudijska Arabija, Somalija, Sudan, Sirija, Turkmenistan i Uzbekistan. Kod teritorija, najgore ocjenjene su Tibet i Zapadna Sahara.

Share this